wbrakman.nl

Lolita

Uit de grote literatuur blijkt dat het geheim van de liefde de onvervulbaarheid is. Een ding is hier zeker, de geliefden mogen elkaar niet krijgen. Tussen Floris ende zijn Blancefloer zit de godsdienst, Romeo en Julia worden uit elkaar gehouden door een familievete, een alles verhinderende gelofte remt Tristan en Isolde, en de duivel hupt tussen Faust en zijn Gretchen. Steeds is er standsverschil, huidkleur, ziekte. De vooruitgang heeft intussen alle taboes wel opgeruimd, maar Vladimir Nabokov vond er nog een, het leeftijdsverschil, of anders gezegd het thema van 'the dirty old man'. De hoofdpersoon in Lolita, Humbert Humbert, een kloeke veertiger, wordt door zijn liefde voor een tiener getroffen. Deze passie broeit in hem als een ziekte. Nabokov plaatst die liefde tegen het Amerikaanse decor van een spirituele woestijn: cokes, chewing gum, plastic, chromium en de horror van motels. Dat is een achtergrond waartegen eigenlijk iedere liefde behoort te bezwijken, maar hier bloeit zij op tot een erotisch avontuur van geest en lichaam, waarlijk te vergelijken met dat van de grote minnaars uit de wereldliteratuur. Het is onder de zware druk van deze emoties een geschiedenis die zich vooral in de taal afspeelt en wel in de hoogste regionen daarvan. Het boek is vol van taalvondsten, citaten, gebarsten en weer gelijmde woorden, het geheim van het juiste woord, dwarsverbindingen en toespelingen aan alle kanten. Een taalfeest, en zo in staat het amorfe, bizarre, impulsieve, spontane irrationele en po?tische van dit verhaal te dragen. Hier is sprake van een liefde die voor Humbert Humbert de vorm heeft aangenomen van een kwelling, waarin hij uiteindelijk zelf niet meer weet of hij een vervoerde is in een wereld van wurgende dingen, functies en geestloosheid, of een geestesgezonde in een waanzinnige wereld. Een bekend criticus in Amerika vond het boek vulgair en de hoofdpersoon pervers. Dat is niet juist, het is een ontroerend boek, de geschiedenis van een verliefdheid als geen andere, een epopee van het geluk, of het ongeluk zo'n nimf, zo'n spriet tegen het lijf te lopen, een van die 'filles du feu' die bij machte zijn hemel en hel aan elkaar te naaien, als dat woord hier gepast is, want waarachtig, bij alles wat hier bij name wordt genoemd, het is een boek kuis als ijs.

Willem Brakman

xhtml 1.0 | contact | disclaimer | copyright