wbrakman.nl

Bric à Brac

Een archief van eerdere berichten. Beschikbare jaren: 2017 - 2016 - 2015 - 2014 - 2013 - 2012 - 2011 - 2010 - 2009 - 2008 - 2007 - 2006 - 2005 - 2004 - 2003 - 2002 - 2001.

Dit is 2013

Willem Brakman, Tom van Deel, Gerrit Krol, 7 febr 1978


Uit:Lisa Kuitert, Mirjam Rotenstreich, 1995, De gevoelige plaat: Literair Album, Nijgh&Van Ditmar

De avond vond plaats op 7 februari 1978. Willem Brakman had het o.a. over de 'witregel' bij Krol: de teksten, gescheiden door een witregel, definieren een vlak, en maken het vlak tot wat het is en bepalen tegelijk de samenhang. Deze beschouwing kreeg de instemming van Gerrit Krol.

Wim Noordhoek over Willem Brakman in Literair tijdschrift Extaze



Wij komen beiden uit Den Haag. We delen docenten: juffrouw Vernède, de Parisiene met de rouge wangetjes, meneer Fuchs uit de Beukstraat en G.J. Voogd uit de Bentinckstraat.
Willem Brakman heeft me vaak verbaasd en doet dat regelmatig nog. Zo stammen we beiden uit de tijd dat de meeste mannen nog Wim heetten.
‘Nog koffie Wim?’
Hij hakte de knoop resoluut door. Genereus bood hij aan de last van Willem ook in het dagelijks leven te torsen. Ik mocht Wim zijn. Geen geringe beslissing, weet ik van mijn grootvader die ook Wim heette, en door mijn grootmoeder, die op stand wilde leven, werd omgedoopt tot een Willem.

klik HIER om verder te lezen.

Het stuk is opgenomen in nr 8, 2013 van het literaire tijdschrift Extaze, bestellen kan via: Deze link

Beste Allebertus: over Kafka


Willem Brakman aan Albert Megens

Klik HIER om het origineel van de brief te zien, incl de voor Willem Brakman kenmerkende ondertekening

De brief is opgenomen in een brievenboek van Willem Brakman: De afwezige aanwezige; bestellen kan via: De site van Rijksmuseum Twenthe

Willem Brakman over zijn schrijverschap; interviewer Onno Blom


Onno Blom en Willem Brakman

Op 12 september 2001 werd Willem Brakman door Onno Blom geïnterviewd voor een uitzending van de educatieve omroep Teleac. De uitzending volgde op 27 oktober daaropvolgend. Er werden opnames gemaakt in Enschede en in Delden. Op de foto assisteert Onno Blom Brakman bij het voorlezen op de kansel van de Oude Blasius-kerk in Delden (de uitzending werd op 13 juni 2009 herhaald)

klik HIER om de uitzending te beluisteren. Afhankelijk van de snelheid van de verbinding kan dit enige tijd duren

Willem Brakman in citaten

J. Snijder verzamelde in vier thematische bundels citaten van Willem Brakman

Klik hier voor meer informatie over de bundels.

De verhalen



Het omslag

Scheepvaartmaatschappij Braakman & Co



Het omslag
Rinze Mast stuurde me zijn boek over de scheepvaartmaatschappij Braakman & Co die lange tijd de verbinding tussen Rotterdam en Antwerpen onderhield. In de jaren dertig reisde de familie Brakman met het schip 'Telegraaf IV' jaarlijks naar de familie in Zeeuws-Vlaanderen. Voor de jonge Willem Brakman een wereldreis. Hij heeft er mooi over geschreven. In 'Een vreemde stam heeft mij geroofd' laat hij de Griekse held Jason zijn Argonautentocht met de Telegraaf IV uitvoeren. Daarna kreeg het schip een plaats onder de sterren:
'laag boven de zuidelijke horizon, een sterrenbeeld van negentien sterren: vier vormen de mast, vijf de bakboord- of stuurboorzijde, vijf de kiel en vijf sterren het vooronder. Tussen deze laatste hoop ik, als het eenmaal zover is, te mogen wegkruipen en de rest van de tijd voor mij uit te staren...'. Het is nu zover. [gjk]

Willem Brakman: filmbeelden 1962


Buursermeer, 1962
In 1962 maakte de zwager van Willem Brakman (K. Daan) filmopnamen tijdens een wandeling bij het Buursermeer. Dit zijn waarschijnlijk de eerste filmopnamen van Willem Brakman (echtgenote met witte jas, zoon aan de hand, dochter met geblokte jas).

klik HIER om het filmpje (mp4) te kijken. Afhankelijk van de snelheid van de verbinding kan dit enige tijd duren

Op 1min, 25s komt de Vecht in beeld - waar deze een bocht maakt - en de woonboot van de familie Daan daar vlakbij. Brakman verwerkte dit beeld in de verhalenbundel Water als water (1965):

"Met een van de riemen zette hij af van de woonboot, het water gorgelde even bij de punt, daarna was het weer stil. Het stuk zwartgeteerde romp bleef steeds meer achter, lichtguirlandes golfden om de klinknagels. Het was stil en nu ook zeer warm. De eerste meter op het water bleef hij miraculeus drijven, daarna pakte hij de riemen en roeide. In de verte lag de bocht, de oevers dungroen uitgebeten door het licht dat daar wit en hoog was als boven een korenveld. Dicht bij de boot was het water bruin, bruin en doorzichtig. In de diepte dreef een kartonnen doos met etiketten erop..."

De dood van Shelley



De dood van Shelley
In de zomer van 1982 reisde Willem Brakman door midden-Italië. Hij bezocht Volterra en schreef een essay over het Etruskenstadje met de titel 'De dood in Volterra', het werd in 1983 voor het eerst gepubliceerd in 'Vrij Nederland'. Na Volterra bezocht Brakman het huis waar Shelley zijn laatste dagen doorbracht. Villa Magni aan de baai van La Spezia in het dorp San Terenzo. Op 8 juli 1822 verdronk Shelley hier toen zijn boot in een storm omsloeg. Een paar dagen later spoelde hij aan op het strand. Zijn vrienden verbrandden daar zijn stoffelijk overschot op een baar of katafalk.


Willem Brakman aan de monding van de Arno, bij Lerici. Daarnaast in Toscane.

Het tafereel van de verbranding werd geschilderd door Edward Fournier en Brakman verdiepte zich in de lotgevallen van Shelley op de zeebodem. (gjk)

Wim Noordhoek: Griep


Steeds bezig met de brieven van Willem Brakman. Deze draagt het poststempel 9-1-'00.

Beste Wim,
Wat een ellende! Daar loop ik op een bospaadje wat ik graag doe. Om de circulatie wat op gang te brengen. Zoals gebruikelijk een vriendelijk woord hier, een troostend woord daar.. Tot er plotseling de een of andere dondersteen van achter een boom sprong! ..."

klik HIER om verder te lezen.

Wim Noordhoek: Brakman's beterschap


Mijn briefwisseling met Willem Brakman werd in de laatste jaren getekend door bemoediging want er was ziekte en tegenslag. Gelukkig had ik ook af en toe wat.

10/6 2000,
Beste Wim,
Dank voor je brief en wel veel. Ik heb een specialist die mij de lof zong van de e-mail. Mijn dochter schrijft weer brieven! zei hij. Over en weer, de dag door met een vriendin. Dat is geen schrijven, zei ik, maar praten..."

klik HIER om verder te lezen.

Lectori salutem: Albert Megens


Albert Megens, Lectori salutem, Preludium, jaargang 4, nr 4, 1990.

Willem Brakman en Jan Gregoor


Jan Gregoor, 1976

De schilder in Brakman's roman Vincent is gemodelleerd naar Jan Gregoor, de broer van Nol Gregoor. Op 5 mei werd in het Gemeentehuis van Mook een tentoonstelling geopend van tekeningen van Jan Gregoor. De opening werd verricht door Gerrit Jan Kleinrensink. De tentoonstelling is nog tot eind augustus te zien.

klik HIER om de inleiding te lezen.

Willem Brakman in Perdu: Vervolg


Perdu, Amsterdam, 8 mei 1998, "Brakman leest voor uit Ante Diluvium.En wordt geinterviewd door Tom van Deel"

Zie ook vorige bijdrage van 7 juli.

En klik HIER om de bijdrage van Albert Megens te lezen (van 7 juli).

Willem Brakman in citaten


Albert Megens: Perdu, Amsterdam, 8 mei 1998, "Brakman leest voor uit Ante Diluvium. Hij vraagt mij de wacht te houden bij zijn tas en vooral bij zijn jas en pet. Zijn boek ligt op de lessenaar. Hij neemt even de wijk 'zo ben ik er toch als ik even weg ben.'"

Willem Brakman spreekt:
“MIJN GROOT VERLANGEN IS, DAT MEN ZO TOT MIJ ZOU SPREKEN DAT IK ZOU KUNNEN ZWIJGEN.”

“De beste recensies zijn die waarin ik veelvuldig wordt geciteerd. Dat is genieten geblazen. Daar kan ik nooit genoeg van krijgen.”

Klik HIER om verder te lezen.

Christien Kok over Willem Brakman

Brief van Willem Brakman aan Christien Kok

'Wie veel ervaart moet daarover vertellen.' Dit zegt het hoofdpersonage in 'Naar de zee om het strand te zien' de laatste roman van Brakman van een oeuvre dat daarmee 53 boektitels omvatte. Twee boeken hebben als ondertitel: 'een autobiografie': 'Pop op de bank'van 1989 en 'J'accuse' van 2004. Wie verwacht een waarheidsgetrouwe weergave van Brakmans leven te lezen, gaat daar toch sterk aan twijfelen als bijvoorbeeld in 'Pop op de bank' de Noormannen in Duindorp binnenvallen. Ook lijkt de schrijver niet erg betrouwbaar als hij zich herinnert hoe hij als kind in de kamer van de schoolarts door een kwekeling met een pennenmesje wordt ontmand. In 'J'accuse'is de verteller duidelijk over zijn standpunt ten aanzien van de werkelijkheid: 'Tussen het boek, en daartoe reken ik ook de autobiografie, en de werkelijkheid heerst een zekere vijandschap, het geschrevene schuift voor de werkelijkheid om deze eenmaal gerubriceerd voor onnodig te verklaren.'...

Klik HIER om verder te lezen.

Willem Brakman: Oud Hagenaar

23 juni: Willem Brakman: arts, schrijver, tekenaar

Willem Brakman: De opstandeling

schilder:Willem Brakman. Omslag bij zijn roman De opstandeling.

Willem Brakman: Het ultieme beeld van de liefde? Wie kan dat beter geven dan ikzelf. Het is nu eenmaal een tijd van ultieme beelden, voor nuances heeft men tegenwoordig geen oog meer. Nu verkeer ik in de gelukkige omstandigheid dat ik het ultieme beeld van de liefde zelf heb geschilderd. Ziehier mijn schilderij (behorende bij mijn roman) De opstandeling, waarin het verhaal van een overspel en de oeroude elementen van woede, heimwee, verraad en allerlei verrukkingen zijn verweven. Het verhaal stuurt als het ware zichzelf en kiest hier een compositie waarin elkaar uitsluitende elementen worden samengevoegd. Geen beter stijlmiddel dan het zo constructieve kubisme. De mooiste schilderijen van Picasso zijn ook altijd boosaardig – en dat is dit beeld ook. De liefde is altijd dubbel, een verstrengeling van lust en angst. Scherp en absoluut. Als je de uiterste liefde beleeft, dan denk je: als het maar zo blijft. En als de eerste liefde al weer een tijdje duurt, ben je geneigd weer eens verderop te kijken. Een chaos van uitersten, dat is de liefde en dat drukt mijn schilderij, in alle bescheidenheid, perfect uit.

Kees 't Hart - Boek van de maand augustus 2000: De sloop der dingen

Juryleden selecteren uit het boekenaanbod ieder een persoonlijke favoriet. Deze maand koos Solange Leibovici voor Paul Theroux’ Frisse lucht, Kees ’t Hart voor De sloop der dingen van Willem Brakman, Sander Pleij voor Fernando Pessoa’s De stoïcijn en Pieter van Os voor Hoog bezoek van Göran Tunström.

Kees 't Hart:
Willem Brakman, De sloop der dingen

In de roman De sloop der dingen van Willem Brakman gaat de paradox vanaf de titel in sneltreinvaart met je aan de haal. In de sloop der dingen verbergt zich het tegenovergestelde daarvan: de loop der dingen. Brakman is een krankzinnige meester in vermommingen, rookgordijnen en verhaalacrobatiek, Houdini op de vlucht zeg maar, dit alles met een welhaast panische angst op de planken gebracht om te voorkomen, ja om wat eigenlijk te voorkomen? Dat de dingen de overhand zullen krijgen, dat herinneringen onweerlegbaar blijken te zijn, dat de strot dichtgeknepen wordt voordat bekend is wie er precies ooit aan het knijpen is gegaan. Dat tante Dien de macht grijpt. Wie oplet treft af en toe, verspreid door dit letterlijk angstaanjagende werk, een glimp aan van de onderliggende drijfveer, springveer is wellicht een beter woord, maar je moet er wel als de kippen bij zijn, anders loop je de kans de boot alweer te hebben gemist. Angst is de hete kookplaat van deze obsessieve en in alle betekenissen eigenwijze wereld. De ik-figuur windt hier geen doekjes om, maar noemen is uit den boze omdat daarmee de dreigingen helemaal de overhand gaan nemen en de sloper je genadeloos onder handen neemt. Uit dit boek stijgt angstgeschreeuw op maar wie dit erkent dreigt voorgoed verloren te gaan. «Zo langzamerhand had ik door alle dreigingen her en der het gevoel gekregen steeds dieper in het dorp door te dringen», schrijft Brakman ergens halverwege en dan vervolgt hij zijn bezwerende tour de force waarin het erop aan lijkt te komen de bedreigingen niet zozeer het hoofd te bieden als wel ze onbenoembaar te laten blijven. Ongenoemd. Naamloos.
Brakman vertelt een verhaal en tegelijkertijd een parodie daarop, daarvan en daarmee. Zijn queeste ontkent de bedreigende werkelijkheid, wil die niet opheffen maar vermommen en verhullen, om loutering is het hier niet begonnen. In dit boek creëert de ontkenning van de angst de aanwezigheid ervan. De seksuele toespelingen bijvoorbeeld rondom de mythische, dwangmatig opduikende en ook geestige figuur van tante Dien hebben niet de functie seksualiteit «bespreekbaar» te maken of te «verklaren» maar willen het seksuele aan het oog onttrekken, zijn afleidingsmanoeu vres, zoals dit hele boek een afleidingsmanoeuvre is. Waarvan en waartoe blijft onbekend, het duistere mag niet verlicht in deze schemerige onderwereld die Brakman hardnekkig «het dorp» blijft noemen.
Een vergelijking met de doos van Pandora dringt zich op. Alle verschrikkingen van een opvoeding, een verleden, onstuitbare herinneringen, seksuele obsessies zijn bij elkaar gebracht, alle ziekten van de wereld dus, zij het vermomd als een halfsteeds pandemonium waar gezelligheid, kleedjes, banketbakkers, slopers en de rest van de kleinburgerlijke rataplan elkaar de loef proberen af te steken. Slopen lukt niet, van in elkaar slaan en vernietigen is geen sprake, Brakmans roman is deze doos, die niet geopend wordt maar door de ik-figuur uit alle macht gesloten wordt gehouden, terwijl hij wanhopig waarschuwt voor tante Dien en tegelijkertijd naar haar verlangt. Wie in deze wereld tot begrip wil komen, is gedoemd de pas te worden afgesneden
(Kees ’t Hart: De Groene Amsterdammer, 19-08-2000)

Willem Brakmans studeerkamer

In 2003 werd Willem Brakman gefotografeerd in zijn studeerkamer. Na zijn overlijden (8 mei 2008) werd zijn studeerkamer in 2009 tentoongesteld in het Rijksmuseum Twenthe (zie de film onder de fotos).



Willem Brakman in november 2003. Maar wie is de fotograaf?

In 2009 werd de studeerkamer tentoongesteld in het Rijksmuseum Twenthe. Klik HIER om deze verhuizing te volgen.

Willem Brakmans eerste schrijversjaren

"Brakmans werk kwam in het begin van de jaren zestig als een verassing, alsof het al jaren had klaar gelegen, alsof er geen oefenng, geen periode van vallen en opstaan aan vooraf was gegaan...

Zo begint Gerrit Jan Kleinrensink zijn biografische schets in Het binnenste buiten: Werk en leven van Willem Brakman

Klik HIER om de eerste drie pagina's verder te lezen.

Klik HIER voor meer informatie over Het binnenste buiten.

BART VERVAECK: De wieg van Willem


Huub Beurskens heeft het tijdschrift 'Het moment' nieuw leven ingeblazen en vroeg Bart Vervaeck om een bijdrage. Hij schreef: Brakman over zijn bronnen:
‘In het algemeen ontwikkelt een schrijver zich uit een lezer,’ zegt Brakman in zijn eerste essaybundel, Een wak in het kroos. De eerste boeken die hij las hebben zijn schrijverschap dan ook sterk beïnvloed. ‘Ik had,’ schrijft hij in zijn laatste essaybundel Vrij uitzicht, ‘ook mijn voedende en zeer bijzondere bronnen, (…) die naar mijn vaste overtuiging diepe groeven in mijn gemoed en mijn leven hebben gestempeld. Het ene is een verhaal uit een leesboek voor de hogere klassen (…). Het andere (…) boek dat op mij afsprong had zijn beste tijd gehad, (…) maar het was Het leven van Rembrandt, een invite, een inwijding.’ Met jongensboeken en platenboeken (of werken over schilderen en tekenen) zijn twee cruciale bronnen aangegeven van Brakmans eigenzinnige manier van schrijven.....

Klik HIER om verder te lezen.

Willem Brakman: Huwelijk van hemel en hel


Uit: Langs het water (Atlas, 2002)

Willem Brakman: "Met een van de riemen zette hij zich af van de woonboot, het water gorgelde even bij de punt, daarna was het weer stil. Het stuk zwartgeteerde romp bleef steeds meer achter, lichtguirlandes golfden om de klinknagels. Het was stil en nu ook zeer warm..."

Klik HIER om verder te lezen.

Willen Brakman en Jan Kuiper


het omslag (Querido, 2013)

Jan Kuiper beschrijft in Het binnenste buiten; Werk en leven van Willem Brakman hoe hij meer dan 40 keer 's ochtends in de trein stapte met een door hem geredigeerd manuscript van Willem Brakman, om 's avonds met twee manuscripten terug te keren. Na een dag van intensieve discussies keerde hij terug met het besproken manuscript en het nieuwe, volgende boek. In zijn nieuwe dichtbundel lijkt Jan Kuiper aan deze gesprekken te refereren.


Jan Kuiper, De tombe van Willem Brakman, uit: Ondoden, (Querido, 2013)

Klik HIER voor meer informatie over Het binnenste buiten.

Willem Brakman over de paus: De vadermoorders

Lees nu Brakmans roman 'De vadermoorders' over de ondergang van een paus. De tekening op het omslag is van Gewout Esseling. Brakman liet zich bij het schrijven van deze roman inspireren door een van de Pausportretten van Francis Bacon.
Aanvulling: Wim Noord hoek citeert uit de roman:

Klik HIER om verder te lezen


Brievenboek in voorbereiding

Wim Noordhoek is momenteel bezig met een selectie uit de briefwisseling die hij had met Willem Brakman. Het plan is dat de selectie t.z.t. bij AFdH uitgevers zal verschijnen:
" dinsdag 05 maart 2013 - 23:13
In de weer met een selectie uit de briefwisseling met Willem Brakman. Wat was nu het verschil met mail? Minimaal. Willem stond erop altijd onmiddellijk te antwoorden. On the spur of the moment. We beoefenden het kattebelletje. Van regels aan een deurpost tot haastige woorden op de envelop toegevoegd voor het pos­ten. Deze kaart is een wonder van samenhang. Inclusief Willems regie en enscenering. De bijgesloten foto een raadsel....

Klik HIER om verder te lezen


Willen Brakman: Stilte


Willem Brakman in Toscane (1995, Val d'Elsa)

De stilte is ons afgenomen daar ieder plekje bereikbaar is geworden en hoe! Zij heeft zich teruggetrokken in de herinnering en zo kan het zijn dat op een kade vol laweit opeens de diepe klok is te horen van polderwater, eens beluisterd in zo’n degelijke ouderwetse roeiboot met die groene geur van oevergebladerte in de neus, zachtjes deinend met rustende roeispanen en starend in het donkere water.
Met wat geluk is er in het hart van een daverende stad even het ruisen te beluisteren in het riet van toen, of wordt men op een overdruk strand plotseling bezocht door de uitzonderlijke stilte van een duinpan. Stilte eist een talent, zij stelt zo haar voorwaarden noodzakelijk voor het ontvouwen van deze kleine zegeningen.
Apart is er nog een boze stilte, die van het thuiskomen in een stil huis met niet veel anders in zicht. Alle geluiden maakt men zelf en ze tonen hoe stil het is. Nee, er is geen stilte voor als het al te stil is, zelfs niet voor de meest begaafde.

Nagelaten werk: Staren in het duister

Uit: "Het binnenste buiten: werk en leven van Willem Brakman, p.221."
Het gehele fragment is te lezen in deze essay bundel:

Klik HIER voor meer informatie over Het binnenste buiten.

Enschede. Van echec en elan

Uit: "Enschede. Van echec en elan. Fotodocumentaire van Henk Brusse over de jaren zestig." Samenstelling Henny Olink. Uitgeverij Broekhuis, Hengelo 1994.

Arie Storm over Het binnenste buiten; werk en leven van Willem Brakman


In zijn boekenrubriek bij de TROS nieuwsshow (van 12 januari 2013), bespreekt Arie Storm Het binnenste buiten: werk en leven van Willem Brakman, met speciale aandacht voor het nagelaten werk en de biografie.
Klik hier om de uitzending te beluisteren; de bespreking begint rond minuut 8.
of
Klik hier om de uitzending te beluisteren; de bespreking begint rond minuut 8.

Klik HIER voor meer informatie over Het binnenste buiten.

Arjan Peters: nagelaten werk van Willem Brakman

Uit: De Volkskrant, 5 januari 2013.

Klik HIER voor meer informatie over Het binnenste buiten.

Staren in het duister: nagelaten werk van Willem Brakman

Lees de Volkskrant van zaterdag 5 januari [nav "Het binnenste buiten: werk en leven van Willem Brakman"]:
Arjan Peters over Staren in het duister.

Klik HIER voor meer informatie over Het binnenste buiten.

Brieven van Brakman: door Arjan Peters

Bestellen kan via: De site van Rijksmuseum Twenthe

xhtml 1.0 | contact | disclaimer | copyright