wbrakman.nl

Bric à Brac

Een archief van eerdere berichten. Beschikbare jaren: 2017 - 2017 - 2016 - 2015 - 2014 - 2013 - 2012 - 2011 - 2010 - 2009 - 2008 - 2007 - 2006 - 2005 - 2004 - 2003 - 2002 - 2001.

Dit is 2004

Brakman in de nationale schrijversportrettengalerij

Op 3 december jl. werd in het Letterkundig Museum in Den Haag een portrettengalerij van schrijvers geopend. Het is een bonte verzameling geworden van meer dan 400 portretten, die deel uitmaakt van de permanente collectie. Brakman is dus weer in het museum vertegenwoordigd nadat hij enige tijd geleden uit de permanente expositie was verwijderd en met hem veel andere schrijvers. Brakman protesteerde als enige openlijk, en hij is terug. Zijn portret, geschilderd door Ad Swier [Klik hier voor A.Swier], laat een argwanend opkijkend man zien, geplaatst in een sneeuwlandschap met bijna echte vlokken. Alsof je hem in een kijkdoos ziet. De besneeuwde wereld is Brakmans ideale landschap ook al is er in zijn roman Een winterreis geen sneeuw te bekennen. Op de achtergrond van het schilderij zie je het ingetekende cartoonachtig mannetje dat Brakman vaak als signatuur in zijn brieven gebruikt. Brakman lezen zoals je in een kijkdoos kijkt is zo'n gek idee niet. Een onbekende wereld die zich in één beeld laat overzien. Schilderkunst.

Ode aan Brakman

Edward Krabbendam liet zich inspireren door het schaken van Bomans en Brakman. Klik hier voor dit stuk.

Sinterklaasgedicht van Willem Brakman (bij een dichtbundel)

Het dichten is een schone zaak
en Schenkt het mensdom veel vermaak
Wie echter dieper door wil dringen
zoekt eenzaamheid en zulke dingen
Men kieze hiervoor het toilet
en draait het bordje op "bezet"
Dan neemt men plaats op de bril
niet moe, verstrooid of kil
maar bezonken en heel stil
Wat dan gebeurt kan men wel gissen
er wordt geklopt, iemand wil pissen!

Willem Brakman als schaker

Toen Willem Brakman in 1973 lid werd van de Enschedese schaakvereniging ESGOO had hij bij Godfried Bomans inspirerende woorden over het schaakspel gelezen. Twee vrienden met een schaakbord tussen zich in, een glas wijn erbij, een sigaar, een interessant gesprek tussen de zetten door, de gordijnen dicht en buiten het novemberweer. Maar op de schaakclub ging het anders toe. Tot zijn spijt merkte Brakman dat het om het winnen ging en niet om de gezelligheid. Om de schaakavond niet te lang te laten duren concentreerde hij zich op de sublieme opening die hem een snelle overwinning zou bezorgen of een snelle nederlaag. Hij speelde daartoe beroemde openingen na en bestudeerde het boek 'Winnen in twaalf zetten'. Een ander argument om snel uitgespeeld te zijn was dat hij op de schaakavond, dinsdags, ook naar het televisieprogramma van Van Kooten en De Bie wilde kijken. Hij gaf een gewonnen positie zonder meer op om maar op tijd thuis te zijn. Het schaakavontuur zou niet lang duren, tot 1975. Er ging hem teveel tijd in zitten.

Klik hier voor een schaakpartij-Willem Brakman heeft wit. (opent nieuw venster)

Brakman per fiets

Twee literaire fietsroutes in Twente zijn beschreven in het zojuist verschenen gidsje "Van verhaal naar verhaal rondom Enschede". Samengesteld door Paul Abels en Georg Hartong (uitgeverij EFA, isbn 90 77503218, euro 19,50) Foto's Henny den Mönnink.. Routekaarten en vele citaten verhelderen de weg. De fietser wordt ook langs lokaties uit 'Glubkes oordeel' en uit 'Kind in de buurt' gevoerd.

Klik hier voor een kaart van een fietsroute (opent nieuw venster)

Pijn

Aangekondigd als 'dokter Brakman' las Willem Brakman op het symposium over 'pijn in de literatuur' zijn bijdrage aan het onderwerp voor. De kern van zijn betoog is dat het verschijnsel pijn op de achtergrond raakt, steeds beter te verdragen is in een cultuur waarin het lichaam een goed behandelbaar object wordt. Pijn als maatstaf voor de relatie met het eigen lichaam wordt verdrongen door de lichamelijke prestatie als norm. Pijnervaring verarmt waar de taal niet meer in staat is er de ontelbare nuances van te onderscheiden. De lezing is opgenomen in de bundel:

'Pijn. Over literatuur en lijden', redactie Arko Oderwald e.a., uitgeverij De Tijdstroom, Utrecht 2004

"Pijn en mens-zijn zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden. En toch is er weinig vakliteratuur over het fenomeen pijn. En zelfs in de literatuur wordt pijn veeleer gesignaleerd dan gekarakteriseerd of geduid. Is pijn niet onder woorden te brengen? Dit boek doet, met de hulp van 33 auteurs (dichters, psychiaters, filosofen, artsen) een eerlijke poging." (flaptekst)

Klik hier voor de hele tekst

Een waaiende mantel

Door Johan Velter, De Poëziekrant, jrg. 28, 2004, nr. 1/2, blz. 33

Willem Brakman (de veelschrijver, de dadaïst van de Nederlandse literatuur, de man met de barokke verbeeldingskracht en de bijtende, kritische humor, de meedogende misantroop en writer's writer) schrijft naast romans en essays soms gedichten die dan verschijnen bij uitgevers in de marge. Alhoewel gedichten. Het proza van Brakman is wat men poëtisch noemt: beeldrijk, raadselachtig, spannend. Zijn gedichten zijn zinnen uit het verhaal, uit hun kontekst getrokken. Wit gepleisterd en met rieten dak verscheen in september 2002 bij Mikado in Den Haag. De bundel opent met een revelerend credo 'Steeds minder geloof ik in de onmiddellijke samenhang van "invallen", steeds meer in het vermogen al bemiddelend samenhang te scheppen.'

Klik hier voor de hele tekst

Gewrongen tegen de tijd: over het oeuvre van Willem Brakman

In het Vlaamse tijdschrift 'De leeswolf' verscheen een geschreven portret van Willem Brakman door Johan Velter. (De leeswolf. Tijdschrift van het Vlaams bibliografisch, documentair en dienstverlenend centrum, Antwerpen, september 2004)

Het werk van Willem Brakman (Den Haag, 1922) verontrust. Het is proza dat zich niet laat uitleggen, die de grenzen van het verstaanbare, van het menselijke uitdaagt en verlegt. De teksten van Brakman komen op de lezer af als een dichte massa. Binnen de literatuur fungeert dit werk als een zwart gat: niet zozeer de woorden en de zinnen hebben een densiteit die moeilijk uitlegbaar is maar het is de betekenis die onrust zaait. Niet alleen zijn de verhalen moeilijk na te vertellen maar ook de uitleg die er bij hoort, is steeds naast de kwestie. Wie een voorbeeld van autonome kunst wil, die kan het hier vinden.

Klik hier om het gehele essay te lezen

Het labyrint der zinnen

Interview door: door Stef van den Hof en Rik Visschedijk

Klik hier om het interview te lezen

Willem Brakman en Atte Jongstra

Het jongste nummer van het tijdschrift Bzzlletin is gewijd aan het werk van Atte Jongstra. Het nummer wordt geopend door Bart Vervaeck met een positiebepaling van Jongstra in de Nederlandse literatuur. Daaruit lichtten we de volgende passage over Brakman en Jongstra. De bundel van Jongstra met het essay over Brakman heet 'Familieportretten' (uitgeverij Contact, 1996). Het artikel van Bart Vervaeck:, 'Reizen met Jongstra. Een poging tot positiebepaling', uit. Bzzlletin 290, mei 2004,

Klik hier voor het fragment

Brakman op de VPRO webpagina

Klik HIER voor Wim Brands over Willem Brakman

De Avonden (VPRO)-2 februari: De Werkplek met Willem Brakman

Vanaf +/- 2200 De werkplek van Willem Brakman.
Klik HIER De uitzending is te beluisteren via het Archief)

Willem Brakman in de Grote Van Dale

door Ton den Boon, hoofdredacteur Grote Van Dale (ton.den.boon@vandale.nl)

Sommige woordenboeken bevatten citaten uit literaire (en andere) teksten. Zo bevat de Oxford English Dictionary honderden zinnen en passages uit het werk van Shakespeare, terwijl het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) grossiert in citaten uit het werk van Hooft en Bilderdijk. Citaten in woordenboeken dienen meestal als bewijsplaats van een woordbetekenis of van stereotiep of juist atypisch woordgebruik. Ook in de Grote Van Dale zijn citaten te vinden. Sommige zijn in een grijs verleden overgenomen uit het WNT, maar aangezien dat WNT het Nederlands tot ca. 1920 beschrijft, hebben de redacteuren van de Grote Van Dale de afgelopen decennia ook op eigen kracht veel citaten toegevoegd. Vaak van modernere auteurs, onder wie Willem Brakman.

Voor woordenboekmakers is Brakman alleen al een waardevolle auteur omdat hij verhoudingsgewijs veel onbekende, minder gebruikelijke en soms ronduit archaïsche woorden gebruikt. In het woordenboek doet een passage met zo'n woord het vaak heel goed als 'bewijs'. Voorbeelden van Brakmancitaten in de Grote Van Dale met deze functie zijn 'het grauwe ochtendlicht dat door de ramen sieperde' (bij sieperen) en 'hij zat op een schemel bekleed met glanzende roze zijde zoals aan het hof' (bij schemel).

Klik hier voor de gehele tekst (en een selectie van woorden!)

Duivelse dokters

door: Gerrit-Jan Kleinrensink, Vestdijkkroniek 103, voorjaar 2004.

Willem Brakman was arts van beroep en werd romanschrijver uit hartstocht. De medische wereld, de artsen en patiënten komen in zijn werk ruim aan de orde. Maar daarin zijn twee periodes te onderscheiden. De eerste is die waarin hij vrij nauwgezet verslag doet van de studie medicijnen en de medische praktijk en de tweede waarin hij zijn literaire verbeelding over deze zaken laat prevaleren boven de feiten. De vraag is of deze thema's in een literaire tekst bruikbaar zijn voor de medische studie.



Lees de gehele lezing en klik op lezing

Willem Brakman in Museum Kroller-Muller: Veldwerk

De neerlandicus Arno van der Valk verzamelde voor het tijdschrift 'De Schouw' de ervaringen van een aantal Nederlandse schrijvers met het Nationaal Park De Hoge Veluwe. Brakman is een regelmatig bezoeker van het museum Kröller-Müller dat zich in het park bevindt en bekend is om zijn collectie-Van Gogh. Brakmans roman 'Vincent' gaat over een groep kunstenaars voor wie Van Gogh's levenswijze een voorbeeld is. Zijn belangstelling voor de stichters van het museum, het echtpaar Kröller-Müller, hangt daar nauw mee samen.

Een liefhebber van de eenzaamheid rond het standbeeld van Christiaan de Wet is Willem Brakman (1922). Brakman bezoekt het museum Kröller-Müller regelmatig en eens, op weg er naartoe, verzuchtte hij tegen zijn biograaf bij het prachtig winterlandschap van het Nationaal Park: 'Wat onrechtvaardig, dat dit niet allemaal míjn eigendom is!' Zijn romans spelen zich doorgaans bezijden het moderne straatrumoer af, wat weg neemt dat Brakman voor elk van zijn boeken gedegen veldwerk verricht. In de te verschijnen biografie van Gerrit Jan Kleinrensink zal een foto uit 1995 verschijnen die Brakman toont, zoekend naar het verborgen liggend graf van het echtpaar Kröller-Müller. Een gegeven dat hij verwerkte in de roman Het groen van Delvaux (1996). In deze roman over een particulier opleidingsinstituut dat verstrikt raakt in de mengeling van quasi-wetenschappelijke en commerciële activiteiten, verlaten aan het eind van het eerste cursusjaar de docenten opgelucht het gebouw. Twee van hen, Kwaadvlieg en Blommestein vertrekken voor 'een voettocht over de Veluwe om het graf van mevrouw Kröller-Müller op te sporen.'

De Schouw. Vrienden van de Hoge Veluwe, lente 2004, jaargang 51, nr. 1, blz. 8 t/m 11.

Klik hier voor verder veldwerk van Willem Brakman

Willem Brakman en de geschiedenis van zijn familie

Inleiding door Gerrit Jan Kleinrensink: Een nieuwe studie over de familie Brakman. 'De kwartierstaat van Willem Brakman en Johannis Abraham Brakman', door prof. dr. A.H. Stoutmaker. Met foto's en documenten uit de archieven, 162 bladzijden. Te bestellen bij de auteur: telefoon 0346-263632.

Willem Brakman, de romanschrijver die het ontstaan van zijn schrijverschap situeert in zijn jeugdjaren, groeide op in Den Haag, maar de verhaaltraditie die zoveel bijdroeg aan de vorming van zijn talent, kwam van zijn familie uit Zeeland. Enig inzicht in de geschiedenis van de familie Brakman is dus wel van belang om de schrijver Brakman te plaatsen. Willem Brakman studeerde medicijnen in Leiden en werd daarna ingelijfd bij de militair geneeskundige dienst. In de jaren vijftig had hij een huisartsenpraktijk in zijn geboorteplaats. Later werd hij bedrijfsarts in Enschede. In 1961 debuteerde hij met de roman Een winterreis, daarna verscheen zijn werk met vaste regelmaat. In 1979 kreeg hij de Bordewijkprijs voor de verhalenbundel Zes subtiele verhalen en in 1981 de P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre. In 2003 verscheen zijn vijftigste roman, Nazomer geheten. Een kleine episode uit het leven van een man die een huis erft in het stadje Hulst, dat ook de plaats van handeling is in zijn debuutroman.



Lees verder en klik op inleiding

Boekenweek: Het Zwart uit de mond van Madame Bovary

Willem Brakman schreef bij zijn alternatieve omslag van zijn roman:

Het verhaal van Madame Bovary is een drama binnen landelijke contouren. Het is ook een statisch verhaal, de deftige, bezonken, zeer precieze wijze waarop Flaubert het heeft geschreven, is een element van het verhaal zelf.
Het is de rustige stap waarmee het noodlot van die vrouw zich voltrekt. Het hoogtepunt of zo men wil dieptepunt, is het moment dat de stervende Madame Bovary na het 'eten' van arsenicum een golf zwart uitkotst. De betekenis hiervan is dat ze aan het eind van haar leven alle treiterijen en ellende aan allen teruggeeft. Maar hier gaat het om de ondragelijke figuren om haar strefbed, de wereld van de Camera Obscura: rustig, evenwichtig, maar onaanspreekbaar en nauwelijks tot enige emotie in staat. Het wezen van deze tekening is dat ook dit verschrikkelijke moment als het ware verstikt in de reguliere gevoelsarme wereld. De enige die echt sterft is Madame Bovary, de rest is al gestorven.

zie voor ander door Brakman getekende alternatieve omslagen, Dubbeltalent

xhtml 1.0 | contact | disclaimer | copyright