wbrakman.nl

Bric à Brac

Een archief van eerdere berichten. Beschikbare jaren: 2016 - 2015 - 2014 - 2013 - 2012 - 2011 - 2010 - 2009 - 2008 - 2007 - 2006 - 2005 - 2004 - 2003 - 2002 - 2001.

Dit is 2003

Kunstenaars in beeld

Willem Brakman als beeldend kunstenaar.

klik HIER om de link te activeren

Jan Mulder,Willem Brakman en de Groenman Taalprijs 2003.

Op zaterdag 8 november 2003 kreeg columnist en televisiemedewerker Jan Mulder de Groenman taalprijs Deze prijs wordt elke twee jaar tijdens het congres van de vereniging 'Onze Taal' uitgereikt aan een radio- of televisiepersoonlijkheid in Nederland of Vlaanderen die zich heeft onderscheiden door goed en creatief gebruik van de Nederlandse taal. De prijs bestond deze keer uit een gouache van de Haagse kunstenares Maria Neefjes. Zij heeft een door Jan Mulder uitgekozen zin verwerkt en verbeeld. Mulder koos daarvoor een zin uit het werk van Brakman:

"Ik raad u aan niet in de buurt van uzelf te komen want dat kon wel eens lelijk gaan stinken". (uit 'De gifmenger')

Maria Neefjes maakte twee gouaches met de zin van Brakman. De hieronder afgebeelde was de prijs voor Jan Mulder.

De andere gouache is te koop bij de kunstenares: Huygensstraat 17, 2515 BE, Den Haag. De gouaches zijn 55 cm hoog en 75cm breed(1650 euro per stuk)

Willem Brakman in Duindorp

Willem Brakman kijkt samen met Wim Noordhoek uit over Duindorp en zijn ouderlijk huis.

klik HIER om het radio programma te beluisteren

Uitnodiging presentatie Nazomer

afbeelding van de uitnodiging

Meer informatie? Stuur een e-mail aan Gerrit-Jan Kleinrensink; klik hier!.

Klik HIER voor het programma (opent nieuw venster)

Het literaire boze oftewel taal en werkelijkheid

Opening Studium Generale Universiteit Leiden, 30-09-2003
Thema: het kwaad in de literatuur
Inleiding: dr. Frans-Willem Korsten, literatuurwetenschap

Dames en heren!

Willem Brakman publiceerde onlangs zijn 50e boek, Nazomer. We kunnen dus niet spreken van een klein en select oeuvre. Het publiek dat Brakman leest is wel relatief klein en select. De reden is wellicht dat Brakmans werk een stevige filosofische inslag heeft en literair wordt ingedeeld bij het postmodernisme. Een groot gedeelte van het Nederlandse publiek is nooit echt vertrouwd geraakt met de postmodernistische literatuur, laat staan met 'de' filosofie. Ik kan zeggen dat zulks jammer is, maar treurnis in zaken als deze leidt uitsluitend tot reactionair gejammer. Laat ik eerst eens vragen hoeveel van u een werk of zelfs meerdere werken van Brakman hebben gelezen…
Naar blijkt, steekt op een zaal van 120 mensen ongeveer de helft zijn of haar vinger op - de auteur zelf meegerekend.

Klik op inleiding voor de gehele tekst van de inleiding (gehouden 30 september, 2003, te Leiden)

Willem Brakman

Lezing gehouden in het kader van het Studium Generale van de universiteit van Leiden

Woord vooraf

Literatuur is een mogelijkheid om tot een onmogelijke ervaring te komen. Het slagveld is de taal. Poëzie overschrijdt de wetten van de taal en dat is het boze. Dit overtreden is de enige weg om uit de cirkel van het realiteitsprincipe te komen. De tegenstander is de logos waarin het machtwoord van het positivisme en het rationele discours samenkomen in de durende aanval op datgene wat er wel is, maar buiten derlui bevattingsvermogen ligt. Het zogenaamde boze is de betekenis die men aan die mensen geeft die zich nog kunnen verliezen, verinnerlijken, overgeven, kortom het ervaren van het bijzondere in het vaandel voeren. Dit overtreden eist een intensiteit, een risico, de dood is niet ver in dit zich verliezen. Er in grenst de pathologie, de levendige verbeelding van het hoogste ogenblik, de donkere glans van de geest. Men bedenke hier Blake met zijn hemel en hel. De Sade met zijn universele maar dodelijke lust, het elementaire in 'De Woeste Hoogte' van Emily Brontë, Baudelaire en het satanisme, de zwarte erotiek van Proust, de knagende schuld bij Kafka, Freud en de geluiden uit de kelder.

Deze lezing zal in druk verschijnen-nadere informatie volgt (o.a.) op deze site.

Nazomer is verschenen

"Blauw is de kleur van de metafysica, van daaruit komen de invallen; dat is de gedachte achter het boek". (Willem Brakman, NRC, 5 september, 2003).

Klik hier voor de aankondiging uit de Querido catalogus, voorjaar 2003(-opent nieuw venster)

Nazomer: op 29 oktober a.s. wordt in het gemeentehuis van Enschede de nieuwe roman Nazomer aangeboden tijdens een feestelijke bijeenkomst, georganiseerd door de gemeente Enschede in samenwerking met de Brakmankring (informatie bij Gerrit-Jan Kleinrensink).

leegte

De Gifmenger

Klik op De Gifmenger voor de recensies.

De Willem Brakman-prijs

Voor de rubriek 'Ter Zake' verzamelde Geneviève van Velzen een aantal meningen over literaire prijzen. Willem Brakman gaf het volgende antwoord:

Vrij Nederland, 6 september 2003

"De Willem Brakman-prijs, dat lijkt mij wel wat," zegt Willem Brakman enthousiast. Hij ziet het al voor zich. Hij heeft wel een voorbehoud: aan zijn naam mag absoluut géén prijs voor een debuut worden verbonden. Geïrriteerd: "Tegenwoordig zegt iedereen die maar één boek heeft geschreven al dat hij schrijver is." Nee, de Willem Brakman-prijs is bestemd voor een 'bewezen schrijver'. Grimmig: "Een schrijver die tegenslagen heeft overleefd, vervelende recensies naast zich heeft neergelegd en is doorgegaan met schrijven."

Brakman op school (3)

De eerste vernieuwende literatuurmethode voor het middelbaar onderwijs na de periode "Lodewick" ( 1950-1980) stond in het teken van de jaren zestig. Het boek heette "Blauwdruk. Literatuur voor de bovenbouw" (uitgeverij Malmerg, Den Bosch 1982). De leerlingen kregen bij elke tekst een opdracht waarbij de nadruk lag op zelfwerkzaamheid en expressie, ideeën uit de jaren zestig. De auteurs Schillemans en Uijtdewilligen hadden er dus jaren over gedaan om hun idealen in een schoolboek onder te brengen. De opdracht bij het tekstfragment van Brakman is typerend voor de vrijblijvendheid die deze methode na korte tijd de das om deed. De leerling van het middelbaar onderwijs in de jaren tachtig werd niet geïnspireerd door vrijblijvende idealen uit de jaren zestig.

De weg naar huis (fragment)

Willem Brakman

Hij stond op een lange weg.Aan de linkerkant waren huizen, een eindeloze gelijkvormige blokkendoos; aan de andere kant van de weg was een slootje waarachter het kerkhof lag, opgehoogd en met de grauwe en scheefgezakte stenen schemerend tussen de bomen. Het was doodstil op straat, over alles hing een door geel stof gefilterd zonlicht. Hij stond naast de koets waarin zijn vader lag;in een open kist die van binnen met zwart crepe-papier was bekleed, de gele neus stak boven de rand uit.
Hij wachtte en voelde de druk van het licht en van de stilte om zich heen. Uitstarend over het asfalt van de straat zag hij een stuk wit papier dat telkens even ritselde als het verschoof.

Toen klonk het luchtalarm, de sirene loeide een dik blauw boven alle daken, het geluid golfde door hem heen... een mateloos en hartverscheurend verdriet, dat uitgebraakt werd over de hele stad. De huizen trokken krom en scheef als het geluid op zijn hoogtepunt was, alsof ze bewogen achter beregend glas. Langzaamt stierf het geluid weg, als de schaduw van een wolk over de straat en langs de huizenrij.'

Opdracht

Brakman weet de lezer met dit verhaalbegin in stemming te brengen. Hij heeft oog voor tekenende details: de neus van zijn vader, het witte stukje papier, de werking van het alarm op het gemoed van de hij-figuur.

Beschrijf 'schilderachtig' een van de volgende decors: een opvallende boom - de kleuren van een bos of van de tuin bij je thuis - een havengezicht - de school van de buitenkant - een stadscentrum bij avond - een flatgebouw - het spitsuur --- een klein zolderkamertje.

Agenda Willem Brakman

Nazomer: op 29 oktober a.s. wordt in het gemeentehuis van Enschede de nieuwe roman Nazomer aangeboden tijdens een feestelijke bijeenkomst, georganiseerd door de gemeente Enschede in samenwerking met de Brakmankring (informatie bij Gerrit-Jan Kleinrensink).

Willem Brakman op school, deel 2

In de tweede helft van de vorige eeuw was de literatuurgeschiedenis van H.J.M.F. Lodewick op veel middelbare scholen in gebruik. In enkele edities uit de jaren zeventig is Brakman te vinden met de eerste alinea van de onderstaande tekst. In de 34ste druk uit 1982 is er een alinea aan toegevoegd. De 'methode-Lodewick' bestond uit twee delen en was een overladen boek. De leraar had ruime keus en kon zelf bepalen hoe hij de methode gebruikte. Een didactiek was er niet aan verbonden. Toen er literatuurmethodes op de markt kwamen met vragen en opdrachten, verloor 'Lodewick' in de jaren tachtig snel terrein.

H.J.M.F. Lodewick, P.J.J. Coenen, A.A. Smulders, 'Literatuur. Geschiedenis. Bloemlezing 2', Uitg. Malmerg, Den Bosch, 34ste druk 1982. De passage over Brakman is te vinden op blz. 403 en werd niet met een voorbeeld toegelicht.

Klik hier voor de gehele tekst

Willem Brakman op school

In de loop der tijd is het werk van Brakman in vele en verschillende schoolboeken besproken. Een der eerste vindplaatsen is in een boek met proefexamens voor m.a.v.o. 4 en m.a.v.o. 3. Het heet 'Schriftelijke examens Nederlands' en is samengesteld door B. de Boer (Oud-hoofd van een school voor ulo en Leraar Nederlands M.O.A.) en G. Booij (Leraar Nederlands M.O.A. aan een school voor m.a.v.o.). Het boek verscheen in 1969 bij W. Versluys Uitgeversmaatschappij B.V., Amsterdam. De tekst van Willem Brakman vonden we in de zevende druk uit 1976.

De passage die door de auteurs van de titel 'Vóór de tocht' is voorzien, is het begin van het verhaal 'Een dagje uit met de gepensioneerden' (uit: 'Water als water', 1965)

Klik hier voor de gehele tekst

Literatuur en geneeskunde.

Willem Brakman in gesprek met de medisch filosoof Arko Oderwald en de verpleeghuisarts Bert Keizer, auteur van het spraakmakende boek 'Het refrein is Hein'. Knetterende Letteren, Radio 747 AM, Donderdag 15 mei as. plm 14.30.

Klik HIER om het radio programma te beluisteren (eventueel via archief-15 mei)

Brakman op de radio

'De Werkplek' Een werkbezoek bij de schrijver Willem Brakman. Dat gaat per fiets

Klik hier om de uitzending te beluisteren. Het relevante deel van de uitzending is het tweede uur (kies in de "playlist" van Realplayer voor het tweede uur)

Met Brakman op lokatie

Op 27 oktober 2001 liep Brakman met Onno Blom langs de lokaties waar enkele van zijn romans spelen. Klik hier.

Brakman over Kafka

"Toen Gregor Samsa op een ochtend ontwaakte uit onrustige dromen, ontdekte hij dat hij in bed was veranderd in een reusachtig eng beest."

Zo begint het opnieuw vertaalde verhaal De gedaanteverwisseling van Franz Kafka (Salamander Klassiek, 2003).

De uitgave wordt afgesloten met een essay van Willem Brakman. "Kafka was een schrijver die als geen werd geëncadreerd, opgetild, uitgediept en geïnfecteerd door de omstandigheden. Maar weinig talenten hebben zich zo gunstig ondersteund, ten volle kunnen ontwikkelen. Zijn overkwetsbaar naturel, al in de prille jaren scheefgetrokken, verwrongen en vervormd, zorgte voor de zo nodige maniakale trekken. 'Philosophie', zo zegt de filosoof Sloterdijk, 'Ohne manie ist ein dreck,'en ik op mijn beurt laat dit ook gelden voor de literatuur..."

Brakman bij De Bibliotheek der Nederlandse Letteren

Overzicht en teksten Jan Brokken, ‘Schrijven is zinvol ordenen.’ En Willem M. Roggeman, ‘Willem Brakman’ In: Beroepsgeheim 4 (1983)

En klik HIER om de link te activeren

Willem Brakman over de computer in het TV programma 'Andere Tijden, van 15 april'

(Herhaling: 19 april, 2003, 13.00) :De tekst behorende bij het prgramma:

Willem Brakman, laatste der mohicanen

Inmiddels is het zover dat ze niet alleen in elk bedrijf in veelvoud te vinden zijn, maar dat je een uitzondering bent als er thuis geen computer staat. Als de stroom uitvalt zijn we volstrekt hulpeloos. Is de pc dan overal doorgedrongen? Nee, net als dat ene kleine dorpje in Frankrijk, is er wel degelijk nog die ene koppige computerhater, die tot het einde toe verbeten zal vechten tegen de pc. Willem Brakman.

Schrijver Willem Brakman publiceerde onlangs zijn vijftigste boek, De Gifmenger. Geen van zijn boeken is op de computer geschreven en het ziet er niet naar uit dat daar bij nummer 51 verandering in zal komen. ‘Computers, ik heb er de pest aan. Ik kan ze ook niet zien staan, ik krijg er direct allerlei onaangename gevoelens bij. Ik krijg er een zure smaak van op de tong, ik vind het oervervelend.’ Voor Brakman staat vast dat een echte schrijver schríjft, met potlood of pen, maar in ieder geval niet met een toetsenbord.

‘Ik schrijf eerst met potlood op slecht papier. Ik heb bijna altijd een notitieboekje bij me, want je moet er heel snel bij zijn. Dan schrijf ik daarin met een stompje potlood. Dan is er nog geen druk aanwezig, dan schrijf ik aan de zijkant van de geest. Daarna schrijf ik met vulpen. Mijn vulpen en ik zijn vrienden, ik ben er geheel mee vergroeid.’ ‘De uiteindelijke versie schrijf ik op de typmachine. Sinds tien jaar heb ik een elektrische, toch een kleine concessie. Daarvoor had ik een oude Remington. Daar heb ik drie kwart van mijn werk op geschreven.’

Toch moet ook Brakman uiteindelijk toegeven, dat ook hij niet geheel is ontsnapt aan de ban van de pc. ‘Ik moet toegeven, ik heb wel een dubbele moraal. Een vriend van me stuurt het manuscript per computer naar de uitgever. Dus helemaal zuiver op de graat ben ik niet…’

Willem Brakman en de AKI

IK ZAL EEN VERHAAL VERTELLEN OVER HET BOZE:
IEMAND KLOPTE OP DE DEUR.
HET WAS OCHTEND, DE VROUW WAS NOG IN MAAR OCHTENDJAS.
'IK HEB NIER EEN GESCHENK VOOR U', ZEI DE MAN.
HIJ GING TERUG NAAR DE WAGEN

EN KEERDE TERUG MET IN ZIJN ARMEN EEN LAM.
'DIT IS EEN GESCHENK'. ZEI HIJ.
'SLAAPT HET?' VROEG DE VROUW.
'NEE, HET IS GESLACHT'
DE VROUW LACHTE, 'WAT MOET IK MET EEN GESLACHT LAM?'
'BRADEN'. ZEI DE MAN.
'ER ZIT NOG VEEL WOL AAN' ZEI DE VROUW, 'EN BLOED'.
'IK ZAL HET BEREIDEN', ZEI DE MAN.
HIJ HIELD HET LAM BIJ DE ACHTERPOTEN

ZODAT DE SNUIT EEN PAAR CENTIMETER BOVEN DE GROND HING.
'KOM DAN MAAR BINNEN', ZEI DE VROUW.
Al DIT GEBEURDE ONDER DE BLIK VAN DE BUREN.
IN DE KEUKEN HING DE GEUR VAN KOFFIE EN WASMIDDELEN.
DE MAN STREKTE EEN HAND UIT NAAR HAAR HEUP.
DE VROUW LACHTE, ZEER RUSTIG.
LATER ZOUDEN ZE ZICH DIE MORGEN HERINNEREN.

De tekst verscheen in de catalogus van het eindexamenwerk 2003 van de AKI (Academie voor Beeldende Kunst en Vormgeving Enschede)

Brakman in de Kokerjuffer

In 1974 zag Brakman in de Kokerjuffer in Enschede (één van de eerste Coffee-shops van het land) Syberbergs film over Ludwig de Tweede van Beieren en schreef naar aanleiding hiervan de volgende ingezonden brief in het Dagblad Tubantia:

20 - 4 -'74

Geachte heer,

Graag bied ik u het onderstaande voor uw rubriek 'Lezers schrijven' aan.

In De Kokerjuffer heb ik de film Ludwig gezien. Het was voor het eerst dat ik die ruimten betrad. telde het ongelooflijk lage bedrag van f 1,5o neer, werd voor f 1,- lid en ging de trap op naar het filmzaaltje. Ik zag er een van de mooiste films van de laatste jaren, hij werd op de muur geprojecteerd en op die muur bevond zich een zwarte stip. De muziek zweefde, de projector snorde luid, de paar bezoekers maakten het zich makkelijk, huiselijk gerommel in de verte. Onder mijn balkon de doorleefde vloer, links in de muur een aquarium, een toneelgordijn door een stoel opzij gehouden. De stip op de muur had het goed die avond, hij reisde door een van de boeiendste verhalen die ik ooit verfilmd zag, door het besneeuwde nachtelijke Beieren, over het mooie gezicht van Ludwig en schoot heen en weer van Nazidom tot Bismarck begeleid door Wagner. Hij moet zich gevoeld hebben als ik: oergelukkig en vol dankbaarheid jegens De Kokerjuffer die deze film (uit de roulatie) vertoonde. Misschien kwam het door de film, misschien door Wagner maar ik ervoer geen onvolmaaktheid in de entourage, zij was volmaakt.

Hoogachtend, W. Brakman,
Prinsestraat 12
Enschede

Via de site over Syberberg zijn fragmenten uit de film te bekijken

Klik HIER om de link te activeren (kijk bij 'Syberberg Autobiography')

Klik ook hier voor Brakmans schilders-impressie bij zijn roman De blauw-zilveren koning.

Diefstal Manuscripten

Naar aanleiding van de diefstal van Gipharts aantekeningen voor zijn volgende roman, vroeg De Gelderlander aan Willem Brakman, Jan Siebelink, Kristien Hemmerechts hoe zuinig die zijn op hun notities en aantekeningen.

Klik HIERvoor het artikel (opent een nieuw venster)

Brakman als dichter

Bij uitgeverij Flanor in Nijmegen (www.flanor.tmfweb.nl) verscheen deze week de bundel Troostbrieven. Deze bevat negen gedichten uit Brakmans romans De gelukzaligen (1997), Het goede boek (1998) en De koning is dood (1999). Willem Brakman schreef er een voorwoord bij.

Voorwoord
Met enige tegenzin schrijf ik dit voorwoord, omdat de blinde spontaniteit die deze gedichten aankleeft daardoor schade lijdt. Ik ervaar deze gedichten dan ook niet als gedichten; eerder zijn het invallen, al wandelend of in blijde verwachting bij een overvolle kassa, krimpend onder vliegtuigen in gevecht met Schiermonnikoog of in de stilte van een landschap bij elkaar gemompeld. Maar de beste plaats hiervoor is de fiets en als het kan met oordopjes. Veel heb ik aan mijn fiets te danken, veel onrust is onder de pannen en het hoofd is onbelast. Zo kom ik tot mijn gebeden, vervloekingen, bezweringen, bon mots. Ik teken ze direct op in mijn aantekenboekje want de invallen verdwijnen even raadselachtig als ze zijn verschenen. Ik prijs mij gelukkig geen last te hebben van ritme, klank, rijm of enjambement. Kortom, er is geen naam voor te bedenken en dat is heden ten dage niet gering.

Ik

Wat wilt u van mij?
Wie bent u eigenlijk?
Laat mij los, u doet mij pijn.

Sla mij niet.
Mij niet.
Ik ben niet degene die u zoekt.
Ik ben het.
Ik.

Brakman en de muziek

Op 14 januari jl. hield Bart Vervaeck een lezing in het Orpheus-Instituut in Gent. Het onderwerp was de rol van de muziek in het werk van Willem Brakman en Louis Ferron. De opvattingen van Brakman en Ferron lijken ver uit elkaar te liggen, aldus Vervaeck, maar bij beide schrijvers is de muziek een middel om kritiek te leveren op de sociale realiteit.

Klik Hier voor de tekst (op scherm) of hier als "Download" Adobe PDF file.

Kunstenaars in beeld

Klik voor Enschedese kunstenaars in beeld op Beeldend kunstenaars.

xhtml 1.0 | contact | disclaimer | copyright